Biogram

street

Tomasz Fiałkowski. Fot. © Instytut Książki

Krytyk literacki, edytor. Absolwent prawa oraz historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Początkowo pracował jako redaktor miesięcznika „Znak”, a od 1990 r. jest dziennikarzem i publicystą „Tygodnika Powszechnego”, gdzie prowadzi pod pseudonimem Lektor stałą rubrykę literacką („Wśród książek”) oraz współredaguje dodatek „Książki w Tygodniku”. W l. 1993–2008 pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego pisma.

Publikował m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Zeszytach Literackich”, „Znaku”, „Gazecie Wyborczej” oraz internetowym „Dwutygodniku”. Autor ponad tysiąca artykułów, recenzji oraz wywiadów. Wśród jego rozmówców były wybitne postaci polskiej kultury, w tym Jan Błoński, Jerzy Ficowski, Gustaw Herling-Grudziński, Maria Janion, Zygmunt Kubiak, Stanisław Lem, Czesław Miłosz, Joanna Olczak-Ronikier, Jerzy Pomianowski, Mieczysław Porębski, Stanisław Stomma, Jan Józef Szczepański, Jerzy Turowicz, Andrzej Wajda, Jacek Woźniakowski, Krystyna Zachwatowicz, Adam Zagajewski.

street

Świat na krawędzi. Ze Stanisławem Lemem rozmawia Tomasz Fiałkowski, Kraków 2000

W dorobku Fiałkowskiego ważne miejsce zajmuje edytorstwo – wydał pisma Stanisława Lema (Lube czasy, Znak 1995; Dziury w całym, Znak 1997; Krótkie zwarcia, WL 2004; Rasa drapieżców, WL 2008), Andrzeja Wajdy (Kino i reszta świata, Znak 2000), Zbigniewa Herberta i Jerzego Turowicza (Korespondencja, a5 2005), Wisławy Szymborskiej oraz Kornela Filipowicza (Najlepiej w życiu ma twój kot. Listy, Znak 2016). Jest ponadto autorem tomu rozmów ze Stanisławem Lemem (Świat na krawędzi, WL 2000, 2. wyd. 2007).

Tomasz Fiałkowski pracuje obecnie nad biografią Jerzego Turowicza, pełni funkcję prezesa Fundacji Jerzego Turowicza i jednocześnie przewodniczy kapitule Nagrody im. Jerzego Turowicza. Zasiada ponadto w jury Nagrody Literackiej „Nike” (2009–2011, 2015–).

Za wybitne zasługi dla kultury polskiej otrzymał na wniosek Collegium Artium Nagrodę Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2015).

Opinie

Tomasz Fiałkowski jest od połowy lat 90. jedną z najważniejszych i najwybitniejszych postaci intelektualnego środowiska skupionego wokół „Tygodnika Powszechnego” i miesięcznika „Znak”; należy do nielicznego grona twórczych kontynuatorów dokonań i stylu myślenia wielkich budowniczych tego środowiska – Jerzego Turowicza, Hanny Malewskiej, Jacka Woźniakowskiego, Krzysztofa Kozłowskiego.

Z wykształcenia jest Fiałkowski prawnikiem i historykiem sztuki, z zawodu – dziennikarzem, publicystą i edytorem; z zainteresowań i pasji – wybitnym krytykiem literackim o niespotykanym dziś zasobie wiedzy i niezwykle rozległych horyzontach myślenia. Jego orientacja we współczesnej kulturze i zdolność odróżniania zjawisk ważnych od nieważnych – może być nazwana przysłowiową.

W ostatnich latach życia Jerzego Turowicza i za czasów ks. Adama Bonieckiego – Fiałkowski (jako zastępca redaktora naczelnego) decydował o intelektualno-kulturalnym poziomie „Tygodnika”. To, iż był to poziom niezmiennie wysoki, a „Tygodnik” zachowywał swe wpływy w środowiskach kulturalnych i uniwersyteckich – należy uznać za największe osiągnięcie Fiałkowskiego jako redaktora i publicysty. Jego najważniejszym osiągnięciem krytycznoliterackim jest natomiast stała rubryka „Wśród książek”, prowadzona od ponad ćwierćwiecza, sygnowana pseudonimem Lektor. W tej rubryce doprowadził Fiałkowski do mistrzostwa poetykę zwięzłej i klarownej, a zarazem – głębokiej i trafnej prezentacji wybranych przez siebie dzieł. Autorytet Lektora jest bezsporny, znalezienie się w jego rubryce jest samo w sobie wyróżnieniem.

Prof. Marian Stala